NAR KASABASI MESKUN ALAN VE MESKUN OLMAYAN ALANLARDA YER ALAN TAŞINMAZLARINIZIN HUKUKİ DURUMU II
2. 1/25.000 Ölçekli Üst Planda Kasabamızın “1. Derece Doğal Sit Alanı” İçerisinde Olmasının Hukuki Sonuçları
Kasabamız ve Mevkileri Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 5.11.1999 tarih ve 658 nolu “658 nolu ilke kararları” ve sonrasında 19.6.2007 tarih ve 728 nolu “728 nolu İlke Kararları” nda alınan kararlarda karara bağlandığı hükümlerle:
“Doğal (Tabii) Sitler, Koruma ve Kullanma Koşullarına ilişkin 5/11/1999 tarih ve 659 sayılı ve 14/11/2002 tarih ve 698 sayılı ilke kararlarının Koruma Yüksek kurulunda yeniden değerlendirilmesi sonucunda;
Doğal (Tabii) Sit: Jeolojik devirlerle, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait olup, ender bulunmaları veya özellikleri ve güzellikleri bakımından korunması gerekli yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan korunması gerekli alanlardır.
Bu alanlarda yapılacak tespit çalışmalarında, alanın özelliğine göre ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerinin alınması esastır.
1- I. Derece Doğal (Tabii) Sit: Bilimsel muhafaza açısından evrensel değeri olan, ilginç özellik ve güzelliklere sahip olması ve ender bulunması nedeniyle kamu yararı açısından mutlaka korunması gerekli olan, korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında aynen korunacak alanlardır.
Bu alanlarda, bitki örtüsü, topografya, silüet etkisini bozabilecek, tahribata yönelik hiçbir eylemde bulunulamayacağına,
c) Alanın doğal bitki dokusunu değiştirmeden Orman Genel Müdürlüğünün ilgili biriminden alınacak uygun görüş doğrultusunda koruma kurulunca ağaçlandırmaya izin verilebileceğine,
e) Taş, toprak, kum alınmamasına, kireç, taş, tuğla, mermer, kum, maden vb. ocakların açılmamasına, toprak, curuf, çöp, sanayi atığı ve benzeri malzemenin dökülmemesine, ancak sit kararı ilanından önce ruhsat almış olan işletmelerde sahanın rehabilite edilerek yasal süresi içinde işlerinin tasfiyesine,
f) Doğal dengenin devamlılığının sağlanması amacıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri doğrultusunda alanın özelliğinden kaynaklanan faaliyetlerin koruma kurulu izni doğrultusunda sürdürülebileceğine,
ğ) Mevcut tescilli ve tescilsiz yapıların bakım ve onarımlarının yürürlükteki ilke kararları doğrultusunda yapılabileceğine,
karar vermiştir.”
Bu karar ile; 1. Derece “Doğal Sit Alanları” nda mevcut yapıların Kurul onayına bağlı restorasyon ve inşaii faaliyette bulunabileceği, meskun mahal dışı alanlarda hiçbir suretle yapılaşma yapılamayacağı açıkça hükme bağlanmıştır.
Yine bu karar bağlamında; Kültür Turizm Bakanlığı Kapadokya Alan Başkanlığı’ nın Hazırladığı ve İlgili bakanca onaylanan “1/25.000 ölçekli Kapadokya Alanı Üst Ölçekli Alan Planı” nda özellikle Aşağı mahalle mevkiilerinin de aralarında bulunduğu mevkiler D1 lejantla işaretlenmiş ve 1. Derece Doğal Sit Alanı ilan edilmiştir.
Dolayısı ile bu mevkiler “Plansız Alanlar Tip İmar Yönetmeliği”ndeki kapsam dışı kalmış olup hiçbir suretle YAPILAŞMA YAPILAMAZ.
3. Yapı Kayıt Belgesi ve Bu belgeye Başvuran Yapılar
Kasabamız da “Yapı Kayıt Belgesine” sahip olduğu iddiası ile gerek uygulama imar planı içerisindeki konutların kayıtlı olduğu halden farklı hale getirildiği gerekse gözümüzün nuru bahçe ve bağlarımızın düzensiz, çarpık, gece kondu misali derme çatma yapılarla dolduğunu görmekteyiz.
Bu İmar Barışına ilişkin Kanun nedir ve “Yapı Kayıt Belgesi” sahiplerinin hakları nelerdir? Nereye kadardır?
18/5/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16'ncı maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununa Geçici 16. madde kapsamında ruhsata aykırı olarak inşa edilen ya da ruhsatı olmayan yapıların kayıt altına alınabilmesi ve devletle vatandaşın uzlaşması amacıyla imar barışı düzenlenmiştir. İmar barışı ile bu türdeki yapılar hukuksal açıdan tanınır hale gelmiştir. (3 – Geçici Madde16)
Söze konu Kanun’da yapılan düzenleme gereği imar affı kapsamında yer alan binalar için alınması gereken yapı kayıt belgesi bu belgenin verilmesine ilişkin usul ve esaslara uygun olarak hazırlanmaktadır. İmar affına başvuru yapılabilmesi için öncelikle yapı maliklerinin yapı kayıt belgesine sahip olması gerekir.
Ruhsatı olmayan ya da ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşa edilen yapılar için alınabilecek kararlar arasında idari para cezaları ya da yıkım kararı olabilmektedir. İmar affından yararlanıldığında bu kararlar uygulanmaz. Yapı kayıt belgesine sahip olan binalarda bu belge yapının imara uygun hale getirilmesine ya da kentsel dönüşüm uygulamalarına kadar geçerli olur.
Gerek İmar Kanunu’ na eklenen Geçici 16. Madde gerekse Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yayımladığı “Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar” Tebliği neler getirmiştir? Bu haklardan yararlanmanın koşulları nelerdir?
· Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün “3194 Sayılı İmar Kanunu’nun geçici 16. Maddesi (İmar Barışı) Uyarınca Yapılacak Olan İşlemler” Konulu 06.07.2018 tarih ve 2018/8 sayılı Genelgesinin 9. sayfasında; özel kanunlara (6306 sayılı Kanun, Kıyı Kanunu, Mera Kanunu, Toprak Koruma Kanunu, Orman Kanunu, Doğal Sit, Arkeolojik Sit, Kentsel Sit, Askeri Güvenlik Alanı vs.) tabi olan alanlarda bulunan taşınmazlarla ilgili olarak Yapı Kayıt Belgesi alınması mümkün olduğu belirtilmiştir.
· Aynı şekilde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığında imar barışı işlemlerini yürütmekle görevli olan Alt Yapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 11.10.2019 tarih ve E.238362 sayılı yazısında da; “Özel Kanunlar (Kıyı, Orman, Mera, Toprak Koruma, Doğal Sit, Arkeolojik Sit, Kentsel Sit, Askeri Güvenlik Alanı vs.) kapsamında kalan yapılar için Yapı Kayıt Belgesi alınabilir.” denilerek, özel kanunlara tabi alanlarındaki yapılara yapı kayıt belgesi verilebileceği belirtilmiştir.
· Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.
· Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.
· Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir.
· Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir.
· Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlar Bakanlığa tahsis edilir. Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Bu durumda elde edilen gelirler bu maddenin ikinci fıkrasına göre genel bütçeye gelir kaydedilir.
· Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır.
· Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz.
· Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. (4 – Geçici 16. Madde)
Bu madde hükümlerine göre bu haktan sadece 31/12/2017 tarihinden önce yapılan yapılar yararlanabilecektir.
Yapı Kayıt Belgesi sürecinde belediyelerin, arsa emlak vergi değerinin ilgilisine verilmesi, imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edildiğine ilişkin belge ile belediyeye ibraz edilen Yapı Kayıt Belgesini işlemlerde esas almak dışında herhangi bir görev ve yetkisi bulunmamaktadır.
Yapı Kayıt Belgesi başvurularında istenilen bilgi ve belgelerin beyana dayalı olması nedeniyle yapıların alanı, kullanım niteliği, yüksekliği, kat adedi, zeminde işgal ettiği alan gibi hususlarda fiili durumla uyumlu olmayan bilgilere de rastlanmaktadır.
Yapı Kayıt Belgesine süresi içerisinde başvurulmuş olması, Harçlarının yatırılmış olması, hatta yapı kayıt belgesinin alınmış olması YAPININ TAMAMEN YASALLAŞTIĞI ANLAMINI TAŞIMAZ. Bu işlemler aksi ispatlanıncaya kadar idarece yapılabilecek uygulamaların durdurulmasını sağlar.
Yapı Kayıt Belgesinin geçersizliği ve İptaline Sebebiyet verebilecek unsurlar:
I- Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin
tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir
Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar:
- Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde,
- Kesinleşmiş planlar neticesinde sosyal donatı alanı olarak belirlenmiş ve Maliye Bakanlığınca aynı amaçla değerlendirilmek üzere ilgili kurumlara tahsis edilmiş Hazineye ait taşınmazlar üzerinde,
II- Yapı Kayıt Belgesi alınan yapının 31 Aralık 2017 tarihinden sonra yapıldığının tespit
edilmesi,
III- Arsa veya yapı alanının olması gerekenden daha düşük beyan edilmesi sonucunda,
Yapı Kayıt Belgesi bedelinin eksik olarak ödendiğinin tespit edilmesi üzerine Çevre ve Şehircilik İl Müdürlü tarafından verilen süre içerisinde eksik olan meblağın ödenmemesi.
IV- Uygulamada Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleri tarafından, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 06.12.2019 tarih ve E.122840 sayılı yazısı esas alınarak;
Bir kısmı 31 Aralık 2017 tarihinden önce, bir kısmı ise bu tarihten sonra yapılan yapının, tamamını kapsar şekilde yapı kayıt belgesi düzenlenen yapı sahiplerine,
Bir kısmı 31 Aralık 2017 tarihinden önce, bir kısmı ise bu tarihten sonra yapılan yapının, sadece 31 Aralık 2017 tarihinden önce yapılan kısmını kapsar şekilde yapı kayıt belgesi düzenlenen yapı sahiplerine,
Tamamı 31 Aralık 2017 tarihinden önce yapılmasına rağmen, yapı kayıt belgesi alındıktan sonra ruhsatsız ilaveler yapılan yapı sahiplerine,
31/12/2017 tarihinden sonra yapılan imalatların kaldırılması için 60 gün süre verilmekte, verilen süre sonunda aykırılıkların giderilmemesi halinde Yapı Kayıt Belgesi tamamen iptal edilmektedir.
V- Bir kısmı 31 Aralık 2017 tarihinden önce, bir kısmı ise bu tarihten sonra yapılan
yapının, tamamını kapsar şekilde düzenlenen yapı kayıt belgesi, sadece 31/12/2017 tarihinden sonra yapılan kısımlara yönelik olarak (kısmen) iptal edilebilir.
VI- Tarım arazileri üzerine yapılan yapılar için imar barışı çerçevesinde cins değişikliği tesisi yapılabilmesi için Tapu Dairesi Başkanlığının 12/06/2014 tarih ve 34306 sayılı “5403 Sayılı Kanun Uygulamaları” konu talimatının “D- Tarım Arazilerinde Teknik Nitelikli İşlem Talebi” bölümüne göre İl/ilçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüklerinin uygunluk görüşünün Kadastro Müdürlüklerince işlem öncesi alınması gerekmektedir.
Yukarıda Bahse konu tüm hususlar Plansız alanlar tip imar yönetmeliği kapsamında değerlendirmeler olup, Kasabamız 1/25.000 lik imar planında (7) 1. Derece Doğal Sit Alanında kalmaktadır.
Bu plan ve mevzuat gereğince bu alanlarda HİÇ BİR ŞEKİLDE YAPILAŞMAYA İZİN VERİLMEYECEĞİ gibi İmar kanunu Geçici 16. Maddesi gereğince Yapı Kayıt Belgesine başvuran kişilerin özel Kanun kapsamında kalan alanlarda kalan yapılar için belgelerinin geçerliliğini Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ nın 1787 Nolu Genelgesi hükümlerine göre: “Yapı Kayıt Belgesi alınan yapılarda cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesisi işlemi yapılabilmesi için söz konusu yapıların tabi olduğu özel kanunlarda (6306 sayılı Kanun, Kıyı Kanunu, Mera Kanunu, Toprak Koruma Kanunu, Orman Kanunu, Doğal Sit, Arkeolojik Sit, Kentsel sit, Askeri Güvenlik Alanı vs.) cins değişikliği ve kat mülkiyeti işlemlerine izin veriliyor olması gerekmektedir.” demek sureti ile 1/25.000 lik imar planını hazırlayan kurumdan bu alanlara yapı yapılabileceği olurunu alması gerekmektedir.(9)
Yukarıda sayılan nedenlerden birisine giren hallerde ya T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Valilikler, Belediyeler ile T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yapılacak şikayetler yada Bakanlığım resen yapacağı denetimler sonucu: Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur. (6 – Madde8-2)
Sonuç:
- Kasabamız sınırları içerisinde meskun mahallerde yeni yapılacak yapılar Belediyemizce imar 18 uygulaması ile onaylanıp yürürlüğe giren imar planındaki yapılaşma koşullarına tabi iken eski yapıların her türlü yıkım, restorasyon, esaslı tadilat gibi konularda Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun izin ve onayı gereklidir.
- Kasabamız meskun olmayan mevkilerinde yer taşınmazlar, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kapadokya Alan Komisyonu'nun 17/07/2023 tarih ve 3594 sayılı kararı ile uygun bulunan, 7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkında Kanunun 4. Maddesi uyarınca Bakan tarafından onaylanan 1/25.000 ölçekli Kapadokya Alanı Üst Ölçekli Alan Planı gereğince 1. Derece Doğal Sit alanında kalmakta olup; Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun Doğal (Tabii) Sitler, Koruma Ve Kullanma Koşulları İle İlgili 728 nolu İlke Kararı bağlamında HİÇ BİR ŞEKİLDE YAPILAŞMAYA İZİN VERİLMEZ:
- Konu ile görüşüne başvurulan ilgili kurum olan Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu verdiği görüşte: 728 Sayılı İlke Kararları doğrultusunda, 1. Derece Sit alanlarına giren taşınmazlar için hiçbir şekilde onay vermediklerini, Bu gibi alanlar için alınacak “Yapı Kayıt Belgelerinin” geçersiz olacağını, hatta bu kapsamda Nar Kasabası sınırları içerisinde gerek kaçak yapılan gerekse “Yapı Kayıt Belgesi” almış bir çok taşınmaz için yıkım kararı aldıklarını, bu kararların ilgili kişilere tebliğ edildiğini ve yakında yıkıma başlayacaklarını belirtmişlerdir.
(1) 21/6/1987 Tarih ve 3402 Sayılı “Kadastro Kanunu”
(2) 22/2/2005 Tarih ve 5302 Sayılı “İl Özel İdare Kanunu”
(3) 3/5/1985 Tarih ve 3194 sayılı “İmar Kanunu”
(4) 2/11/1985 Tarih ve 18916 Sayılı “Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği”
(5) 21/7/1983 Tarih ve 2863 Sayılı “Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu”
(6) 6/6/2018 Tarih ve 30443 Sayılı “Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar” Tebliği
(7) Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kapadokya Alan Komisyonu'nun 17/07/2023 tarih ve 3594 sayılı kararı ile uygun bulunan, 7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkında Kanunun 4. Maddesi uyarınca Bakan tarafından onaylanan 1/25.000 ölçekli Kapadokya Alanı Üst Ölçekli Alan Planı
(8) (728 nolu ilke kararı) - Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun Doğal (Tabii) Sitler, Koruma Ve Kullanma Koşulları İle İlgili İlke Kararı
(9) Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 06/07/2018 tarih ve 32381507-010.99/1956942 sayılı 1787 Nolu Genelgesinde (15.01.2019 tarih 23294678-120.18-E.4100664 sayılı Makam Olur’u ile Değişik
NAR KASABASI MESKUN ALAN VE MESKUN OLMAYAN ALANLARDA YER ALAN TAŞINMAZLARINIZIN HUKUKİ DURUMU II
2. 1/25.000 Ölçekli Üst Planda Kasabamızın “1. Derece Doğal Sit Alanı” İçerisinde Olmasının Hukuki Sonuçları
Kasabamız ve Mevkileri Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 5.11.1999 tarih ve 658 nolu “658 nolu ilke kararları” ve sonrasında 19.6.2007 tarih ve 728 nolu “728 nolu İlke Kararları” nda alınan kararlarda karara bağlandığı hükümlerle:
“Doğal (Tabii) Sitler, Koruma ve Kullanma Koşullarına ilişkin 5/11/1999 tarih ve 659 sayılı ve 14/11/2002 tarih ve 698 sayılı ilke kararlarının Koruma Yüksek kurulunda yeniden değerlendirilmesi sonucunda;
Doğal (Tabii) Sit: Jeolojik devirlerle, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait olup, ender bulunmaları veya özellikleri ve güzellikleri bakımından korunması gerekli yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan korunması gerekli alanlardır.
Bu alanlarda yapılacak tespit çalışmalarında, alanın özelliğine göre ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerinin alınması esastır.
1- I. Derece Doğal (Tabii) Sit: Bilimsel muhafaza açısından evrensel değeri olan, ilginç özellik ve güzelliklere sahip olması ve ender bulunması nedeniyle kamu yararı açısından mutlaka korunması gerekli olan, korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında aynen korunacak alanlardır.
Bu alanlarda, bitki örtüsü, topografya, silüet etkisini bozabilecek, tahribata yönelik hiçbir eylemde bulunulamayacağına,
c) Alanın doğal bitki dokusunu değiştirmeden Orman Genel Müdürlüğünün ilgili biriminden alınacak uygun görüş doğrultusunda koruma kurulunca ağaçlandırmaya izin verilebileceğine,
e) Taş, toprak, kum alınmamasına, kireç, taş, tuğla, mermer, kum, maden vb. ocakların açılmamasına, toprak, curuf, çöp, sanayi atığı ve benzeri malzemenin dökülmemesine, ancak sit kararı ilanından önce ruhsat almış olan işletmelerde sahanın rehabilite edilerek yasal süresi içinde işlerinin tasfiyesine,
f) Doğal dengenin devamlılığının sağlanması amacıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri doğrultusunda alanın özelliğinden kaynaklanan faaliyetlerin koruma kurulu izni doğrultusunda sürdürülebileceğine,
ğ) Mevcut tescilli ve tescilsiz yapıların bakım ve onarımlarının yürürlükteki ilke kararları doğrultusunda yapılabileceğine,
karar vermiştir.”
Bu karar ile; 1. Derece “Doğal Sit Alanları” nda mevcut yapıların Kurul onayına bağlı restorasyon ve inşaii faaliyette bulunabileceği, meskun mahal dışı alanlarda hiçbir suretle yapılaşma yapılamayacağı açıkça hükme bağlanmıştır.
Yine bu karar bağlamında; Kültür Turizm Bakanlığı Kapadokya Alan Başkanlığı’ nın Hazırladığı ve İlgili bakanca onaylanan “1/25.000 ölçekli Kapadokya Alanı Üst Ölçekli Alan Planı” nda özellikle Aşağı mahalle mevkiilerinin de aralarında bulunduğu mevkiler D1 lejantla işaretlenmiş ve 1. Derece Doğal Sit Alanı ilan edilmiştir.
Dolayısı ile bu mevkiler “Plansız Alanlar Tip İmar Yönetmeliği”ndeki kapsam dışı kalmış olup hiçbir suretle YAPILAŞMA YAPILAMAZ.
3. Yapı Kayıt Belgesi ve Bu belgeye Başvuran Yapılar
Kasabamız da “Yapı Kayıt Belgesine” sahip olduğu iddiası ile gerek uygulama imar planı içerisindeki konutların kayıtlı olduğu halden farklı hale getirildiği gerekse gözümüzün nuru bahçe ve bağlarımızın düzensiz, çarpık, gece kondu misali derme çatma yapılarla dolduğunu görmekteyiz.
Bu İmar Barışına ilişkin Kanun nedir ve “Yapı Kayıt Belgesi” sahiplerinin hakları nelerdir? Nereye kadardır?
18/5/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16'ncı maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununa Geçici 16. madde kapsamında ruhsata aykırı olarak inşa edilen ya da ruhsatı olmayan yapıların kayıt altına alınabilmesi ve devletle vatandaşın uzlaşması amacıyla imar barışı düzenlenmiştir. İmar barışı ile bu türdeki yapılar hukuksal açıdan tanınır hale gelmiştir. (3 – Geçici Madde16)
Söze konu Kanun’da yapılan düzenleme gereği imar affı kapsamında yer alan binalar için alınması gereken yapı kayıt belgesi bu belgenin verilmesine ilişkin usul ve esaslara uygun olarak hazırlanmaktadır. İmar affına başvuru yapılabilmesi için öncelikle yapı maliklerinin yapı kayıt belgesine sahip olması gerekir.
Ruhsatı olmayan ya da ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşa edilen yapılar için alınabilecek kararlar arasında idari para cezaları ya da yıkım kararı olabilmektedir. İmar affından yararlanıldığında bu kararlar uygulanmaz. Yapı kayıt belgesine sahip olan binalarda bu belge yapının imara uygun hale getirilmesine ya da kentsel dönüşüm uygulamalarına kadar geçerli olur.
Gerek İmar Kanunu’ na eklenen Geçici 16. Madde gerekse Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yayımladığı “Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar” Tebliği neler getirmiştir? Bu haklardan yararlanmanın koşulları nelerdir?
· Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün “3194 Sayılı İmar Kanunu’nun geçici 16. Maddesi (İmar Barışı) Uyarınca Yapılacak Olan İşlemler” Konulu 06.07.2018 tarih ve 2018/8 sayılı Genelgesinin 9. sayfasında; özel kanunlara (6306 sayılı Kanun, Kıyı Kanunu, Mera Kanunu, Toprak Koruma Kanunu, Orman Kanunu, Doğal Sit, Arkeolojik Sit, Kentsel Sit, Askeri Güvenlik Alanı vs.) tabi olan alanlarda bulunan taşınmazlarla ilgili olarak Yapı Kayıt Belgesi alınması mümkün olduğu belirtilmiştir.
· Aynı şekilde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığında imar barışı işlemlerini yürütmekle görevli olan Alt Yapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 11.10.2019 tarih ve E.238362 sayılı yazısında da; “Özel Kanunlar (Kıyı, Orman, Mera, Toprak Koruma, Doğal Sit, Arkeolojik Sit, Kentsel Sit, Askeri Güvenlik Alanı vs.) kapsamında kalan yapılar için Yapı Kayıt Belgesi alınabilir.” denilerek, özel kanunlara tabi alanlarındaki yapılara yapı kayıt belgesi verilebileceği belirtilmiştir.
· Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.
· Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.
· Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir.
· Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir.
· Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlar Bakanlığa tahsis edilir. Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Bu durumda elde edilen gelirler bu maddenin ikinci fıkrasına göre genel bütçeye gelir kaydedilir.
· Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır.
· Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz.
· Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. (4 – Geçici 16. Madde)
Bu madde hükümlerine göre bu haktan sadece 31/12/2017 tarihinden önce yapılan yapılar yararlanabilecektir.
Yapı Kayıt Belgesi sürecinde belediyelerin, arsa emlak vergi değerinin ilgilisine verilmesi, imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edildiğine ilişkin belge ile belediyeye ibraz edilen Yapı Kayıt Belgesini işlemlerde esas almak dışında herhangi bir görev ve yetkisi bulunmamaktadır.
Yapı Kayıt Belgesi başvurularında istenilen bilgi ve belgelerin beyana dayalı olması nedeniyle yapıların alanı, kullanım niteliği, yüksekliği, kat adedi, zeminde işgal ettiği alan gibi hususlarda fiili durumla uyumlu olmayan bilgilere de rastlanmaktadır.
Yapı Kayıt Belgesine süresi içerisinde başvurulmuş olması, Harçlarının yatırılmış olması, hatta yapı kayıt belgesinin alınmış olması YAPININ TAMAMEN YASALLAŞTIĞI ANLAMINI TAŞIMAZ. Bu işlemler aksi ispatlanıncaya kadar idarece yapılabilecek uygulamaların durdurulmasını sağlar.
Yapı Kayıt Belgesinin geçersizliği ve İptaline Sebebiyet verebilecek unsurlar:
I- Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin
tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir
Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar:
- Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde,
- Kesinleşmiş planlar neticesinde sosyal donatı alanı olarak belirlenmiş ve Maliye Bakanlığınca aynı amaçla değerlendirilmek üzere ilgili kurumlara tahsis edilmiş Hazineye ait taşınmazlar üzerinde,
II- Yapı Kayıt Belgesi alınan yapının 31 Aralık 2017 tarihinden sonra yapıldığının tespit
edilmesi,
III- Arsa veya yapı alanının olması gerekenden daha düşük beyan edilmesi sonucunda,
Yapı Kayıt Belgesi bedelinin eksik olarak ödendiğinin tespit edilmesi üzerine Çevre ve Şehircilik İl Müdürlü tarafından verilen süre içerisinde eksik olan meblağın ödenmemesi.
IV- Uygulamada Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleri tarafından, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 06.12.2019 tarih ve E.122840 sayılı yazısı esas alınarak;
Bir kısmı 31 Aralık 2017 tarihinden önce, bir kısmı ise bu tarihten sonra yapılan yapının, tamamını kapsar şekilde yapı kayıt belgesi düzenlenen yapı sahiplerine,
Bir kısmı 31 Aralık 2017 tarihinden önce, bir kısmı ise bu tarihten sonra yapılan yapının, sadece 31 Aralık 2017 tarihinden önce yapılan kısmını kapsar şekilde yapı kayıt belgesi düzenlenen yapı sahiplerine,
Tamamı 31 Aralık 2017 tarihinden önce yapılmasına rağmen, yapı kayıt belgesi alındıktan sonra ruhsatsız ilaveler yapılan yapı sahiplerine,
31/12/2017 tarihinden sonra yapılan imalatların kaldırılması için 60 gün süre verilmekte, verilen süre sonunda aykırılıkların giderilmemesi halinde Yapı Kayıt Belgesi tamamen iptal edilmektedir.
V- Bir kısmı 31 Aralık 2017 tarihinden önce, bir kısmı ise bu tarihten sonra yapılan
yapının, tamamını kapsar şekilde düzenlenen yapı kayıt belgesi, sadece 31/12/2017 tarihinden sonra yapılan kısımlara yönelik olarak (kısmen) iptal edilebilir.
VI- Tarım arazileri üzerine yapılan yapılar için imar barışı çerçevesinde cins değişikliği tesisi yapılabilmesi için Tapu Dairesi Başkanlığının 12/06/2014 tarih ve 34306 sayılı “5403 Sayılı Kanun Uygulamaları” konu talimatının “D- Tarım Arazilerinde Teknik Nitelikli İşlem Talebi” bölümüne göre İl/ilçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüklerinin uygunluk görüşünün Kadastro Müdürlüklerince işlem öncesi alınması gerekmektedir.
Yukarıda Bahse konu tüm hususlar Plansız alanlar tip imar yönetmeliği kapsamında değerlendirmeler olup, Kasabamız 1/25.000 lik imar planında (7) 1. Derece Doğal Sit Alanında kalmaktadır.
Bu plan ve mevzuat gereğince bu alanlarda HİÇ BİR ŞEKİLDE YAPILAŞMAYA İZİN VERİLMEYECEĞİ gibi İmar kanunu Geçici 16. Maddesi gereğince Yapı Kayıt Belgesine başvuran kişilerin özel Kanun kapsamında kalan alanlarda kalan yapılar için belgelerinin geçerliliğini Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ nın 1787 Nolu Genelgesi hükümlerine göre: “Yapı Kayıt Belgesi alınan yapılarda cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesisi işlemi yapılabilmesi için söz konusu yapıların tabi olduğu özel kanunlarda (6306 sayılı Kanun, Kıyı Kanunu, Mera Kanunu, Toprak Koruma Kanunu, Orman Kanunu, Doğal Sit, Arkeolojik Sit, Kentsel sit, Askeri Güvenlik Alanı vs.) cins değişikliği ve kat mülkiyeti işlemlerine izin veriliyor olması gerekmektedir.” demek sureti ile 1/25.000 lik imar planını hazırlayan kurumdan bu alanlara yapı yapılabileceği olurunu alması gerekmektedir.(9)
Yukarıda sayılan nedenlerden birisine giren hallerde ya T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Valilikler, Belediyeler ile T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yapılacak şikayetler yada Bakanlığım resen yapacağı denetimler sonucu: Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur. (6 – Madde8-2)
Sonuç:
- Kasabamız sınırları içerisinde meskun mahallerde yeni yapılacak yapılar Belediyemizce imar 18 uygulaması ile onaylanıp yürürlüğe giren imar planındaki yapılaşma koşullarına tabi iken eski yapıların her türlü yıkım, restorasyon, esaslı tadilat gibi konularda Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun izin ve onayı gereklidir.
- Kasabamız meskun olmayan mevkilerinde yer taşınmazlar, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kapadokya Alan Komisyonu'nun 17/07/2023 tarih ve 3594 sayılı kararı ile uygun bulunan, 7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkında Kanunun 4. Maddesi uyarınca Bakan tarafından onaylanan 1/25.000 ölçekli Kapadokya Alanı Üst Ölçekli Alan Planı gereğince 1. Derece Doğal Sit alanında kalmakta olup; Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun Doğal (Tabii) Sitler, Koruma Ve Kullanma Koşulları İle İlgili 728 nolu İlke Kararı bağlamında HİÇ BİR ŞEKİLDE YAPILAŞMAYA İZİN VERİLMEZ:
- Konu ile görüşüne başvurulan ilgili kurum olan Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu verdiği görüşte: 728 Sayılı İlke Kararları doğrultusunda, 1. Derece Sit alanlarına giren taşınmazlar için hiçbir şekilde onay vermediklerini, Bu gibi alanlar için alınacak “Yapı Kayıt Belgelerinin” geçersiz olacağını, hatta bu kapsamda Nar Kasabası sınırları içerisinde gerek kaçak yapılan gerekse “Yapı Kayıt Belgesi” almış bir çok taşınmaz için yıkım kararı aldıklarını, bu kararların ilgili kişilere tebliğ edildiğini ve yakında yıkıma başlayacaklarını belirtmişlerdir.
(1) 21/6/1987 Tarih ve 3402 Sayılı “Kadastro Kanunu”
(2) 22/2/2005 Tarih ve 5302 Sayılı “İl Özel İdare Kanunu”
(3) 3/5/1985 Tarih ve 3194 sayılı “İmar Kanunu”
(4) 2/11/1985 Tarih ve 18916 Sayılı “Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği”
(5) 21/7/1983 Tarih ve 2863 Sayılı “Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu”
(6) 6/6/2018 Tarih ve 30443 Sayılı “Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar” Tebliği
(7) Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kapadokya Alan Komisyonu'nun 17/07/2023 tarih ve 3594 sayılı kararı ile uygun bulunan, 7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkında Kanunun 4. Maddesi uyarınca Bakan tarafından onaylanan 1/25.000 ölçekli Kapadokya Alanı Üst Ölçekli Alan Planı
(8) (728 nolu ilke kararı) - Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun Doğal (Tabii) Sitler, Koruma Ve Kullanma Koşulları İle İlgili İlke Kararı
(9) Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 06/07/2018 tarih ve 32381507-010.99/1956942 sayılı 1787 Nolu Genelgesinde (15.01.2019 tarih 23294678-120.18-E.4100664 sayılı Makam Olur’u ile Değişik
Paragraf)