Bayramlar

GEÇMİŞTE YAŞANMIŞ SIRA DIŞI BİR MİLLİ BAYRAM KUTLAMASI

Milli bayramlarımızın kutlanışı hakkında bir şeyler yazmak elbette ki mümkündür. Ancak sayın Yasemin Tutuş hanım o kadar güzel anlatmış ki, üzerine bir şeyler söylemek gereksiz olur. Bununla beraber ben gençlik yıllarımda bizzat şahit olduğum hatta Lise Talebesi olarak içinde yer aldığım sıra dışı bir Milli bayram, Cumhuriyet bayramı kutlamasından bahsetmek istiyorum.

Nevşehir 1954 yılı Temmuz ayında İl olmuştu. Takriben 2 ay kadar sonrasında da Nevşehir Lisesi açılmış, Gecikmeli olarak tedrisata başlamıştı. İl oluşundan 3 ay kadar sonra, 29 Ekim de ilk Cumhuriyet bayramı kutlanacaktı. Bu bayram Nevşehir için ilk ve çok anlamlı olduğu, bu nedenle özel bir kutlama yapılacağı söylenmekteydi. Kutlamalar için özel bir komite kurulmuş çalışmalara hızla başlamıştı. Bu bayrama Toplumun tüm kesimleri, okullar, kurum ve kuruluşlar, Tüm esnaflar, İşçiler ve tüm Nevşehir Halkının katılacağı söyleniyordu. Resmi geçit için okullar başta olmak üzere hazırlanıyor, provalar yapılıyordu. Provalarda okulların sonunun Hasan baba türbesine, esnaf araçlarını araçlarının ise Geç çayına kadar uzadığı söylenmekteydi. Her zaman olduğu gibi Kutlama alanı, Eski Vilayet önündeki cadde idi. Bayram sabahı geçit alanı dışında kalan tüm alanlar, ev, işyeri çatıları görülmemiş, mahşeri bir kalabalık izleyici ile dolmuştu. İlk Valimiz, resmi zevatla birlikte bayramı kabul için yerlerini almıştı. Okulların önünde Nevşehir lisesi tek sınıfla, Nevşehir orta okulu ve ilk okullar resmi geçit başlamıştı. Okulların geçişi fevkalade idi. Geçit' i tamamlayan okullar 500 metre ilerde serbest bırakıldı. dolayısı ile bizlerde sonrakileri izleme imkanı bulabilmiştik. Sonra Nevşehir esnafının geçit' i başladı. Tüm meslek gurupları temsil edilmekteydi. O manzarayı görmek Yaşamak harikaydı. Her İş kolu, etraf kapakları açılmış Büyük araçlar üzerinde temsili olarak mesleklerini ifa ediyordu. O zaman en önemli iş kolu olan Leblebiciler yuvarlak fırınlarında leblebi kavuruyor Paket paket halka atıyorlardı. Şekerciler şeker yapıyor, terzi prova yapıyor, Demirciler kızgın ocaktan aldıkları demiri dövüyordu. Kasaplar, Manifaturacılar, Nakliyeciler, Ayakkabıcılar, Avcılar keklik ve tavşanları ile, Oto tamircileri( boyacı, kaportacı), Nalbantlar vs geçiyordu. Bu manzara görülmeye değerdi. halk coşmuş tu. Kutlamalar böylece günlerce devam etti. Birlik Beraberlik kutlanan nice bayramlar.

BAYRAM ARASINDA BAYRAM

Ağaç yaşken eğilir misali çocuğu oruca hazırlamanın, ramazanı minicik kalbinde hissettirmenin, iki iftar sevinciyle sabrı öğretmenin en güzel yoludur tekne orucu. Büyükler uyandırmasa da kendi kendine uyanmanın mahmurluğuyla mecburmuş gibi gözünü açamaya açamaya sahur yapmanın tadını almaktır tekne orucu.

Sabahtan öğle ezanına kadarki açlık susuzluk ilk iftardır. Oyun oynayıp iyice acıkıp iyice susadıktan sonraki iftara paha biçilemez. Biraz uyuyup biraz oynadıktan sonra ikinci iftar için akşam ezanını beklemek paha biçilemez.

Okula başladığım yılki ramazan ayı tekne orucu da olsa benim için çok zordu. Biraz önce Google'dan öğrendim, mayıs ayıymış. Mayıs ayında Kadirli'ye yaz çoktan gelirdi. Hava sıcak ve nemli. Yapış yapış olur insan. Günde kaç kez çimdirirdi annem bizi; çünkü alışık olmadığımız için sık sık pişerdik. Çimmek kelimesini ilk defa Kadirli'de duydum ve hâlâ yeri geldiğinde kullanırım. Duş almak diyoruz şimdi çimmeye.

Hava sıcak, su sıcak. Musluktan akan su sıcak. İftara yakın evimizin üstündeki Çamlık'a çıkar, kütür kütür akan pınardan güğüm güğüm soğuk su doldurup getirirdik. Yıllar geçti, o suyun tadını hâlâ hatırlarım. Oruçluyum ya o suyun serinliğini hâlâ hissederim.

O senenin ramazan bayramı bizim için çok daha anlamlıydı. Babamın öğretmen olarak göreve başladığı yıldı ve hepimize birden ilk defa bayramcılık aldı. Beyaz zemin üzerinde olimpiyat amblemi gibi renkli halkaları olan, sıfır kollu, kayık yaka bir bluz; kırmızı, ucu bağcıklı bermuda pantolon.

Nevşehir'e taşındıktan sonra bayramcılıklarımızı hep annem dikti. Babam, manifaturacıya götürürdü, kumaşımızı beğenirdik. Annem modelini tasarlar, kalıp çıkarır, dikerdi. Biz de küçücük ellerimizle teyel yapar, sökerdik. Babam, bayramcılıklarımıza uygun ayakkabı alırdı.

Arife akşamı annem ellerimize kına yakardı. Eskimiş çorapları elimize giydirirdi ki rengi yatağa yorgana akmasın. Heyecandan uyuyamazdım. Rüyamda kınamın renginin elime çıkmadığını görür ve üzülerek uyanırdım. Bayram sabahı buruş buruş elimi yıkarken ne çok ağlardım.

Bayram namazından gelen babamı neşeyle karşılar, başta annem olmak üzere büyükten küçüğe sıraya girer, babamın elini öperdik. Bayramcılıklarımızı giydikten sonra annem saçımıza kolalı kurdele takardı.

Komşulara gidip şeker toplar, bayram sonrası büyük bir keyifle yerdik. Habire bayram paralarımızı sayardık. Kapıdan geçen bohçacı kadınlardan çeyizlik alırdı annem, bayram paralarımız hep bohçacı kadınlara giderdi. "Şimdi bu moda" diyerek satardı havluları, seccadeleri...

Bayram temizliği yapmak, ikramlık hazırlamak, kına yakmak, bayramcılık giymek, el öpmek, bayram harçlığı, şeker toplamak hep kültürel değerlerimiz, hep Türkçe, hep Türk'çe.

Bayram Farsçadan dilimize geçen bir kelime. Halk olarak o kadar benimseyip sevmişiz ki Türkçe kelime gibi görüp türeterek bayramcı demişiz, bayramcılık demişiz. Bal gibi Türkçe bir kelime işte! Son günlerde sıkça duyduğumuz olabiliriteden çok daha güzel, çok daha anlamlı.

DİLİMİN KALEMİ

İlmek ilmek dokur heceleri,

Gergef yapar kelimeleri,

Cümle güzel cümleleri,

Nakşeder dilimin kalemi.

Sözlüğü saf Türkçedir,

Dil sevdası gökçedir,

Tek görevi dilimin

“Kale”mi yüceltmektir.

Derindedir görünmez,

İlk bakışta sezilmez,

Dili vardır “dil”imin

“Kale”mi korur, bilinmez.

Takar pembe gözlüğü,

Atar kem sözlüyü,

Görür gül yüzlüyü,

Tutar "dil"imin kalemi.

Bayram arasında bayram kutluyoruz. Türkçe düşünüp Türkçe yaşıyoruz. Ramazan Bayramımız kutlu olsun. 3 Mayıs Türkçüler Bayramımız kutlu olsun.

Muhabbetle. ..

 Hamiyet Su Kopartan

 03.05.2022 NEV-NAR