Tarihte Kapadokya Bölgesi

Milli Mücadele ve Cumhuriyet Dönemi

Kapadokya yöresi Milli Mücadele yıllarında Mütareke'nin belirlediği paylaşım alanlarının dışında kaldığı için önemli bir olaya sahne olmamıştır. Bununla birlikte Dellaczade Hacı Osman Efendi Sivas Kongresi'ne Nevşehir delegesi olarak katılmış, memleketinde Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti'nin şubesini kurmuş ve milli mücadeleye katılımı sağlamıştır.

Başka bir olay da Mustafa Kemal'in 1919'da Hacı Bektaş-ı Veli Tekkesi'ne gelerek tekke şeyhi ve çelebisi ile görüşmesidir. Bu görüşmenin ardından Anadolu'daki tüm Bektaşi tekkeleri milli mücadeleye destek kararı almış ve bu tekkeler karargah gibi çalışmıştır. Kurtuluş Savaşı'ndan sonra yapılan nüfus mübadelesiyle Nevşehir'den ayrılan Ortodoks hıristiyanların yerine Balkanlar' dan gelen müslümanlar yerleştirildi.

XVI. yüzyılda Nevşehir'in çekirdeği olan Muşkara köyü sakinlerinin tarımla uğraştığı, bağcılık ve bahçeciliğin daha yaygın olduğu tesbit edilmektedir. Ayrıca burada birkaç değirmen ve bezirhâne mevcuttu. XVffl. yüzyıl başlarında köyün şehre dönüşümü esnasında başta dükkân olmak üzere bazı ticarî binalar yapılmasına rağmen yörenin ekonomik faaliyetinde bağcılık ve buna bağlı ürünler daha…

Osmanlı Devleti Dönemi

Kapadokya, Osmanlı yönetiminin ilk yıllarını barış içinde ve sessiz bir biçimde yaşamıştır. Bu durum, Kanuni Sultan Süleyman'ın tahta çıktığı zaman, hazine gelirlerini artırmak için yaptırdığı yeni bir arazi tahririne kadar sürmüştür. İl yazıcılarının bir kısmı arazi ölçümlerini ve ürün miktarını fazla göstererek vergi miktarını artırınca bazı dirlik sahiplerinin toprağı elinden alınmış ve bu durum halk ile asker arasında huzursuzluğa neden olmuştur. Ayrıca 1582'den itibaren başlayan İran seferleri tımar düzenini bozmuş, dirlik sahiplerinin isyanına neden olmuştur. Celali isyanları olarak bilinen ve dirlik sahiplerinin ailelerini ve topraklarını bırakıp savaşa gitmeyi reddetmeleriyle alevlenen bu isyanlar Kapadokya'da da etkili olmuştur.

Osmanlı döneminin ilk yıllarından XVII. yüzyıla kadar Kapadokya bölgesinin en önemli merkezi Ürgüp olmuştur. Kaynaklar 1530'da Ürgüp'ün 6 mahalleden oluşan ve 213'ü Müslüman, 35'i diğer dini ve etnik tebadan toplam 248 haneye sahip bir kasaba olduğunu söylemektedir. XVII. yüzyıla kadar Nevşehir, eski adı Nissa olan Muşkara Köyü olarak bilinir. Burası Niğde'ye…

Anadolu Beylikleri,

Anadolu Selçuklu Devleti'nin ortadan kalkmasının ardından, Kapadokya'ya hakim olan devlet ve beylikler sırasıyla; İlhanlılar, Eratna Beyliği, Karamanoğulları ve Osmanlı Devleti'dir.

1318 yılında Orta ve Doğu Anadolu'nun İlhanlı Devleti'nin vilayeti sayılmasıyla birlikte Kapadokya İlhanlı Valisi Timurtaş'ın yönetimine verilmiştir. Timurtaş 1322'de İlhanlılar'a karşı bağımsızlığını ilan edince 1327'de öldürülmüştür.

Bundan sonra bölgede İlhanlıların komutanlarından Eratna Bey'in yönetimi başlamıştır. 1340'tan 1365'e kadar Bağımsız Eratna Beyliği (İlhanlılar'dan bağımsız) bölgenin hakimi olmuştur.

Beylik kurucunun ismi ile anılır. Eretna, Uygur Türklerinden olup, Moğolların Anadolu valisi Timurtaş’ ın maiyetinde idi. Alaeddin Ünvanı ile sultanlığını ilan etmiş (M.S. 1344) ve aşağı yukarı bütün Orta Anadolu’ ya hakim olmuştur. Devletinin başkenti önce Sivas sonrada Kayseri idi.(45*)

1381'de Eratna soyundan II. Mehmed Bey'i safdışı bırakan Vezir Kadı Burhaneddin Ahmed beylik yönetimini ele geçirince , bölge onun egemenliği altına girmiştir. 1381‟de Kadı Burhanettin tarafından ele geçirildiyse Kadı Burhaneddin'in 1398'de Akkoyunlu Kara Yülük Osman Bey tarafından öldürülmesi üzerine, yöreyi Karamanoğulları ele…

Selçuklular,

Anadolu yarımadası için Bizans’ ın karşısında mücadele eden Araplar ve İranlıların yerini zamanla Türkler almış ve 1071 de Malazgirt de yapılan Bizans Selçuklu savaşında Türkler kesin bir zafer kazanarak Anadolu’ yu kendilerine vatan kılacak alt yapıyı hazırlamaya başlamışlardır.

Anadolu’ daki Selçuklu istilası ile bundan önce yapılan islam istilaları ve akınları arasındaki başlıca fark, Ortadoğu’ da İslamlığı Hristiyanlıktan ayıran hemen hemen asırlarca devam eden bir mücadele hattı olup, “Sugur” ve “Avasım” adını taşıyan ve Tarsus’ tan başlayarak Toroslar ve Antitoroslar boyunca Erzurum’ a kadar uzanan hududun bu defa güney ucundan veya ortasından değil, hemen hemen münhasıran kuzey ucundan zorlaması ve aşılmasıdır ki, nehirlerin akış istikametlerinin teşkil ettiği tabii kolaylıklardan yalnız Selçuklular değil, İslamdan önce Anadolu’ yu edenlerde bundan istifadeetmişler ve Anadolu’ ya buradan girmişlerdir. Selçuklu istilasını kolaylaştıran amillerden biri de istila arifesinde Ermani Prensliklerinin Bizans tarafından ortadan kaldırılmasıdır. Böylece Selçuklular kademeli bir mukavemet ile karşılaşmayıp doğrudan Bizans ile temasa geçmişlerdir.(42*)